पुण्यातील यशवंतराव चव्हाण नाट्यगृहात ५ ऑगस्ट २०२५ रोजी ‘जैत रे जैत’ या कालातीत चित्रपटाच्या ४८ व्या वर्धापनदिनानिमित्त एक भव्य सांगीतिक सोहळा पार पडला. ‘मेहक प्रस्तुत’ या कार्यक्रमात पद्मश्री पं. हृदयनाथ मंगेशकर आणि उषा मंगेशकर यांच्या अमोल योगदानाला अभिवादन करण्यात आलं.

सुरुवात झाली हृदयस्पर्शी संवादाने — हृदयनाथजी, उषा मंगेशकर आणि डॉ. मोहन आगाशेंची उपस्थिती
कार्यक्रमाची सुरुवात पॅनल चर्चेने झाली. या चर्चेत पं. हृदयनाथ मंगेशकर, उषा मंगेशकर आणि ज्येष्ठ अभिनेते डॉ. मोहन आगाशे सहभागी झाले होते. सूत्रसंचालन मृणाल कुलकर्णी आणि स्पृह जोशी यांनी नेमकेपणाने आणि भावस्पर्शी पद्धतीने केलं.

“हे गाणं माझं नव्हे — ते जंगलाचं आहे” — पं. हृदयनाथ मंगेशकर
पं. हृदयनाथ मंगेशकर यांनी आपल्या भाषणात जैत रे जैतच्या निर्मितीमागचा विचार सांगितला. त्यांनी सांगितलं, “मी ही गाणी दाद मिळवण्यासाठी नव्हे, तर एका न ऐकलेल्या आवाजाला मान देण्यासाठी रचली होती.” या चित्रपटाला त्यांनी ‘एकट्याचं नव्हे, जंगलाचं’ म्हटलं.

उषा मंगेशकर आणि डॉ. मोहन आगाशेंच्या आठवणींनी उजळला कार्यक्रम
उषा मंगेशकर यांनी त्या काळातील निर्मिती प्रक्रियेच्या आठवणी शेअर करताना आदिवासी कथांवरील कामामागचा संघर्ष उलगडला. डॉ. मोहन आगाशे यांनी ‘नाग्या’ या त्यांच्या भूमिकेतील अनुभव सांगताना त्या काळातील वातावरण जिवंत केलं.

अजरामर गाण्यांनी झळकली संध्याकाळ — गगनात भरारले सुरांचे पंख
चर्चेनंतर जैत रे जैतमधील गाणी प्रत्यक्ष सादर झाली. रवींद्र साठे यांच्या सुरेल नेतृत्वात मनिषा निश्चल आणि विभावरी आपटे यांनी ‘मी रात टाकली’, ‘जांभुळ पिकल्या झाडाखाली’, ‘आम्ही ठाकर ठाकर’ ही अजरामर गाणी सादर केली. संपूर्ण सभागृह त्या सूरांनी भारून गेलं.

‘जैत रे जैत’ म्हणजे चित्रपट नव्हे — तो एक सांस्कृतिक जप
हा कार्यक्रम केवळ एका चित्रपटाच्या स्मरणाचा नव्हता, तर तो एका सांस्कृतिक लढ्याचा दस्तऐवज होता. ‘जैत रे जैत’ पुन्हा एकदा सिद्ध करून गेलं की काही गाणी केवळ गायली जात नाहीत — ती जपली जातात. काही कलाकार केवळ कलाकार नसतात — ते संस्कृतीचे रक्षक असतात.