ज्येष्ठ नाटककार विजय तेंडुलकर लिखित ‘घाशीराम कोतवाल’ हे मराठी आणि भारतीय रंगभूमीवरील अत्यंत महत्त्वाचं नाटक आहे. १६ डिसेंबर १९७२ रोजी पहिल्या प्रयोगापासून या नाटकाने ५२ वर्षांचा प्रवास पूर्ण केला आहे. आतापर्यंत दहा भारतीय भाषांमध्ये आणि तीन आंतरराष्ट्रीय भाषांमध्ये या नाटकाची सादरीकरणं झाली असली तरी, हिंदीत मात्र ते व्यावसायिकदृष्ट्या सादर झालं नव्हतं. याच अभिजात कलाकृतीला हिंदी रंगभूमीवर आणण्याचा निर्णय लेखक-दिग्दर्शक अभिजित पानसे आणि भालचंद्र कुबल यांनी घेतला आहे.
पत्रकार परिषदेत मान्यवरांची उपस्थिती
या हिंदी सादरीकरणाच्या पत्रकार परिषदेत मकरंद देशपांडे, संजय मिश्रा, अभिजित पानसे, भालचंद्र कुबल आणि फुलवा खामकर हे मान्यवर उपस्थित होते. या नाटकात संजय मिश्रा मध्यवर्ती भूमिकेत झळकणार असून, त्यांच्यासाठी हे नाटक रंगभूमीवर पुनरागमन करणारी संधी आहे.
संजय मिश्रा यांचा सकारात्मक प्रतिसाद
यावेळी संजय मिश्रा म्हणाले, “नाटक करायची खूप इच्छा होती पण चित्रपटांमुळे वेळ मिळत नव्हता. ‘घाशीराम कोतवाल’सारखं कालातीत आणि दर्जेदार नाटक करण्याची संधी मिळणं, हे माझ्यासाठी भाग्याचं आहे. उत्तम टीमसोबत हे शक्य झालं.” त्यांनी मराठी रंगभूमीच्या ताकदीचंही विशेष कौतुक केलं.
मकरंद देशपांडेंचं भावनिक समर्थन
अभिनेता मकरंद देशपांडे यांनी सांगितलं की, “नाटकाला जिवंत ठेवण्याचं काम नट करतो. अशा महान कलाकृतीत काम करणं म्हणजे मोठी जबाबदारी आहे. संजय मिश्रा आणि पानसेसारख्या अनुभवी मंडळींनी हे आव्हान स्वीकारल्याचं कौतुक वाटतं.”
दिग्दर्शक अभिजित पानसे यांचं सादरीकरणाविषयी मत
अभिजित पानसे यांनी सांगितलं की, मूळ नाटकातील नृत्य-संगीताचा बाज आजच्या काळात साजेसा करताना १२ ते १५ वाद्यांचा लाइव्ह बँड, लावणी, कव्वाली यांचा समावेश करण्यात आला आहे. हिंदी प्रेक्षकांपर्यंत या नाटकाचा प्रभावशाली अनुभव पोचवण्याचा त्यांचा हेतू आहे.
भाषेच्या पलीकडे जाणारं नाटक – भालचंद्र कुबल
भालचंद्र कुबल यांनी सांगितलं की, “नाटक हे महाराष्ट्रातील कित्येक पिढ्यांचं व्यक्त होण्याचं माध्यम राहिलं आहे. ‘घाशीराम कोतवाल’सारखं नाटक हिंदी भाषेत आणणं, हा आम्हा सर्वांसाठी सन्मान आहे.”
प्रयोग आणि कलाकारांची माहिती
‘३३ एएम स्टुडिओ’ आणि रावण फ्युचर प्रोडक्शन प्रस्तुत हे नाटक १४ ऑगस्टला बालगंधर्व रंगमंदिर, बांद्रा येथे सादर होणार असून, त्यानंतर १५ ऑगस्टलाही तेच ठिकाण आणि २३ ऑगस्टला टाटा थिएटर, एनसीपीए येथे प्रयोग होणार आहे. या नाटकात संजय मिश्रा, संतोष जुवेकर, उर्मिला कानिटकर हे कलाकार प्रमुख भूमिकेत आहेत. एकूण ६० कलाकारांचा संच या नाटकात सहभागी आहे.
उत्कृष्ट संहितेसाठी प्रसिद्ध लेखकांची साथ
हिंदी संहिता प्रसिद्ध कवी प्रा. वसंत देव यांनी लिहिलेली असून, गीते प्रा. अशोक बागवे, चंद्रशेखर सानेकर, सुनिता शुक्ला त्रिवेदी आणि मंदार देशपांडे यांची आहेत. फुलवा खामकर यांचं नृत्य दिग्दर्शन, संगीत मंदार देशपांडे, नेपथ्य संदेश बेंद्रे, प्रकाश योजना हर्षवर्धन पाठक, वेशभूषा संकल्पना अभिजित पानसे, वस्त्रकौशल्य चैत्राली डोंगरे आणि वस्त्रनिर्मिती बळवंत काजरोळकर यांची आहे.
एनसीपीएचे सहकार्य आणि निर्मिती संस्था
या नाटकाचे प्रयोग नॅशनल सेंटर फॉर द परफॉर्मिंग आर्ट्स (NCPA) च्या सहकार्याने होणार असून, कार्यकारी अधिकारी राजेश्री शिंदे यांनी अभिमानाने सांगितलं की, “घाशीराम कोतवालच्या नव्या सादरीकरणाशी आमचं नाव जोडलं गेलं, हे आमच्यासाठी गौरवाचं आहे.”
सामाजिक आणि राजकीय वास्तवावर भाष्य
हे नाटक पेशवेकालीन इतिहासाच्या पार्श्वभूमीवर घडत असलं तरी विजय तेंडुलकर यांनी यामधून आधुनिक राजकारणावर तीव्र भाष्य केलं आहे. नाना फडणवीस आणि घाशीराम यांच्या सत्ताकारणातील गुंतागुंतीमधून सत्तेचा अतिरेक, भ्रष्टाचार, आणि समाज व्यवस्थेतील ढोंग उघडं पाडलं जातं – यामुळेच हे नाटक कालातीत ठरतं.
Batamiwala News 